Utrzymanie ruchu – CMMS

12 Sierpień 2011 (http://erp.info.pl/utrzymanie-ruchu-cmms/)

Computerized Maintenance Management Systems (w skrócie CMMS) to ogólna popularna nazwa klasy systemów informatycznych odpowiedzialnych za gospodarkę remontową i utrzymanie ruchu w przedsiębiorstwie, dowolnej instytucji czy organizacji.

Spotyka się także pojęcie Enterprise Asset Management (EAM) – w założeniach powinna to być kolejna generacja tego typu systemów obejmująca całościowe zarządzanie zasobami przedsiębiorstwa zorientowane na aspekty finansowe, a zwłaszcza na maksymalizację ROA (Return of assets). Obejmuje to poprawę wykorzystania (utylizacji) i efektywności zasobów, a także obniżanie kosztów kapitałowych i operacyjnych oraz zarządzanie cyklem życia maszyn i urządzeń. Określenie EAM ma duże znaczenie marketingowe: jest stosowane przez producentów rozbudowanych pakietów jako próba wyodrębnienia z grona typowych aplikacji do utrzymania ruchu. Jednak wiele z powyższych funkcji realizują już niektóre systemy CMMS. Żeby dobrze wybrać i wdrożyć taki program należy mu się dokładnie przyjrzeć i wybrać ten, który najlepiej będzie realizował potrzeby konkretnego przedsiębiorstwa. Niniejszy artykuł opisuje typowe obszary funkcjonalne z jakimi możemy się spotkać analizując systemy klasy CMMS

Ewidencja maszyn i urządzeń

Szczegółowa ewidencja obiektów objętych utrzymaniem ruchu, to podstawowy element każdego programu. W zależności od potrzeby obiektami mogą być nie tylko maszyny i urządzenia, lecz także obiekty typu: narzędzia, materiały pomocnicze wielokrotnego użytku, środki transportu, budynki itp. Dokumentacja musi zawierać:

  • Dane techniczne, w tym instrukcje i rysunki jako załączniki lub zewnętrzne linki (np. do katalogu na serwerze plików)
  • Lokalizację w przedsiębiorstwie (wydział, budynek itp.), specyfikację osób odpowiedzialnych i przydzielonych serwisantów oraz informacje o zmianach.
  • Strukturę maszyny lub urządzenia obejmującą części składowe oraz inne powiązane podzespoły będące niezależnymi obiektami objętymi utrzymaniem ruchu (np. silnik); struktura ta powinna odzwierciedlać bieżące dane, jak również dane historyczne (ten sam silnik mógł wcześniej być składnikiem innego pojazdu).
  • Linki do innych powiązanych obiektów, takich jak: stanowisko (zasób) produkcyjny, środek trwały (jeśli istnieje odrębna kartoteka środków trwałych), indeks wyrobu finalnego z danymi dot. technologii produkcji (jeśli urządzenie zostało wyprodukowane w tej samej firmie), środek transportu (jeśli jest odrębny moduł transportowy).

Zasadniczo przyjmuje się, ze kartotekę maszyn i urządzeń prowadzi przedsiębiorstwo, będące ich właścicielem. Jednak coraz częściej prowadzi ją także producent, który świadczy usługi serwisowe w ramach umowy gwarancyjnej lub na dodatkowe zlecenia. Czasami może się to wiązać z outsourcingiem utrzymania ruchu. Z tego powodu systemy do zarządzania serwisem (tzn. do świadczenia usług serwisowych) są bardzo podobne do CMMS.

Planowanie i kontrola czynności obsługowych

Czynności obsługowe zwane także pracami rutynowymi, to regularnie wykonywane remonty, prace regeneracyjne, różne przeglądy (zwykłe, rozszerzone) itp., które dotyczą poszczególnych obiektów podlegających utrzymaniu ruchu i są wykonywane zawsze w określonych odstępach czasu lub przy określonym stanie ich zużycia.

Funkcjonalność ta obejmuje :

  • Definicję liczników przy pomocy których mierzy się zużycie danej maszyny lub urządzenia. Często stosuje się dwa liczniki: zwykle jednym z takich „liczników” jest zwykły upływ czasu, a drugim ilość roboczogodzin, ilość wykonanych sztuk lub przejechane kilometry. Zawsze należy dobrać taki licznik (lub zestaw liczników), który najlepiej odzwierciedla rzeczywiste zużycie danej maszyny, ale jednocześnie jest także możliwy do kontroli.
  • Specyfikację czynności obsługowych jakie są realizowane w odniesieniu do danej maszyny (a ściślej mówiąc: w odniesieniu do określonego typu maszyn). Dla każdej czynności obsługowej określa się przy jakim stanie poszczególnych liczników musi ona być zrealizowana i o ile wcześniej będzie przekroczony próg ostrzegawczy. Definicja ta może mieć charakter cykliczny (np. co 2 lata) lub jednorazowy (np. po pierwszym tysiącu kilometrów). Jeśli zostały określone wartości dla kliku liczników, to zakłada się, że decydujące znaczenie ma ten, którego próg zostanie przekroczony jako pierwszy. Czynność obsługowa obejmuje szereg operacji i/lub zabiegów z określonymi czasami trwania i wiąże się z rutynową wymianą pewnych materiałów (smaru, uszczelek itp.) i powstaniem odpadów. Informacje te są potrzebne do planowania zasobów, tj. do planowania obciążenia pracą serwisantów i zajętości stanowisk serwisowych oraz określania zapotrzebowania na części zamienne i materiały eksploatacyjne; mogą być także uwzględnione w określeniu planowanych wydatków.
  • Ewidencję bieżącego stanu liczników (przebiegów). W przypadku systemów CMMS zintegrowanych z ERP niektóre informacje można automatycznie pobrać z innych źródeł w bazie danych (np. z raportów produkcyjnych odczytamy informacje o wykonanej produkcji i/lub rzeczywistym czasie pracy maszyny). Pozostałe dane wymagają cyklicznego (np. comiesięcznego) spisania z fizycznych liczników (np. z liczników samochodowych) i przepisania ich do systemu. W niektórych przypadkach także możliwe jest poprzez odpowiednie interfejsy pobranie tych danych bezpośrednio z urządzenia. Historyczne dane mogą być wykorzystane do analizy tempa zużycia maszyny i kalkulacji kosztów utrzymania ponoszonych w poszczególnych etapach jej cyklu życia. Warto także zwrócić uwagę, że o ile wymagane czynności obsługowe definiuje się zwykle dla grupy maszyn (maszyn określonego typu), to ewidencję bieżącego stanu liczników prowadzi się w kontekście konkretnych maszyn i urządzeń. Przebieg danej maszyny także powiększa przebieg poszczególnych jej podzespołów.
  • Planowanie prac rutynowych. Odbywa się to poprzez porównanie stanu liczników ze zdefiniowanymi wymaganymi czynnościami obsługowymi i automatyczne sygnalizowanie konieczności podjęcia działań. Jest to jeden z najważniejszych elementów systemu CMMS; dzięki niemu praca kierownika działu utrzymania ruchu staje się wiele przyjemniejsza, gdyż pozawala skupić się na merytorycznych aspektach zamiast ciągłego nerwowego ręcznego kontrolowania terminów wszystkich przeglądów, remontów itp. System, jeśli zostanie odpowiednio sparametryzowany, to sam wszystkiego dopilnuje i z odpowiednim zdefiniowanym wyprzedzeniem ostrzeże o konieczności realizacji określonych czynności. Informacje o planowanych pracach okresowych mogą być prezentowane np. na stronie startowej systemu CMMS, w postaci wydruku lub być wysyłane jako przypomnienia w postaci e-maili czy SMS’ów do odpowiednich serwisantów.

Planowane czynności serwisowe (TETA Constellation)

Ewidencja zgłoszeń

Ewidencja zgłoszeń awarii i usterek oraz innych wniosków wiążących się z koniecznością wykonania dodatkowych prac, to kolejny ważny moduł w programie CMMS. Zgłoszenie niekoniecznie otrzymuje status awarii, jest natomiast informacją o stwierdzonych wszelkiego rodzaju niezgodnościach wiążących się z pracą danego urządzenia.

  • Zgłoszenia takie mogą pochodzić od pracowników obsługujących daną maszynę, kierownika produkcji, działu kontroli jakości lub z innych źródeł.
  • Ważne jest umożliwienie odpowiedniego opisu zgłoszenia, jego kwalifikacji, możliwości statuowania i ew. opiniowania przez ekspertów.

Zlecenia serwisowe

Zlecanie prac wynikających z planu czynności obsługowych lub ze zgłoszenia. Oznacza to nie tylko prostą ewidencję, ale także konieczność:

  • Planowania realizacji zleceń zwykle w postaci grafiku.
  • Określania zapotrzebowania na części zamienne i materiały eksploatacyjne odpowiednie do planowanego zakresu prac wynikającego np. z definicji czynności obsługowej. Na podstawie tego zapotrzebowania mogą być automatycznie generowanie dokumenty RW.
  • Planowania obciążenia niezbędnych zasobów (serwisantów, stanowisk serwisowych itp.). Najlepiej jeśli takie planowanie odbywa się jako harmonogramowanie z uwzględnieniem ograniczonych zasobów (Finite Load Scheduling). W przypadku dużej ilości prac i częstego występowania przeciążeń konieczne jest także odpowiednie ustalanie priorytetów.
  • Planowania wyłączenia maszyny lub urządzenia z czynności operacyjnych na czas realizacji prac obsługowych. (W tym czasie maszyna nie może być wykorzystywana do produkcji, a środki transportu stoją w warsztacie.) Przerwa ta musi być uwzględniona w harmonogramach pracy tych urządzeń (tzn. np. w harmonogramie produkcji). W większości dużych firm czynności obsługowe są realizowane w trakcie, gdy maszyna i tak nie pracuje (np. na trzeciej zmianie), w innych następuje to w trakcie normalnych godzin pracy, a w niektórych plan czynności obsługowych ma charakter nadrzędny i pozostałe działy muszą się do niego dostosować.

Ewidencja wykonanych prac

Dokumentowanie wykonania zleceń obejmujące zakres prac, zużyte materiały i części zamienne, zwroty tymczasowo użytych podzespołów, czas pracy serwisantów, wykorzystanie zewnętrznych firm usługowych itp. Wszystkie informacje są wpisywane w kontekście określonych maszyn i urządzeń oraz zleceń serwisowych. Stanowią historię danego środka trwałego i wpływają na koszty jego utrzymania.

W tym obszarze bardzo ważne są mechanizmy łatwego wyszukiwania i filtrowania danych historycznych aby pracownicy byli w stanie szybko stwierdzić np. kiedy ostatni raz zmieniany był wkład do filtra powietrza. Firmy, gdzie dotychczas dokumentacja utrzymania ruchu prowadzona była dotąd w postaci pisemnej (księgi, karty, zeszyty) będą skłonne twierdzić, że elektroniczna dokumentacja i możliwość łatwego wyszukiwania danych historycznych, to istota systemów CMMS.

Plany i analizy finansowe oraz budżetowanie

Planowanie nakładów wynikające z planu czynności serwisowych, analiza rzeczywistych kosztów i ich porównanie z normatywami, budżetowanie prac – to kolejne obszary funkcjonalne rozbudowanych systemów CMMS.

W przypadku oprogramowania zintegrowanego z ERP oznacza to także dekretowanie finansowe i zarządcze (np. na poszczególnych obiektach ewidencyjnych) oraz analizę innych kosztów wiążących się z awariami: opóźnione zamówienia kliencie, konieczność „gonienia” z produkcją w nadgodzinach, utracony popyt, brak odpowiedniej synchronizacji przepływu produkcji i wiążąca się z tym konieczność utrzymywania dodatkowych zapasów bezpieczeństwa,…

Określony budżet na utrzymanie ruchu powstaje na podstawie planowanej kalkulacji kosztów w poszczególnych obszarach (materiały, robocizna, usługi itp.). Szczegółowy nadzór nad realizacją budżetu wiąże się więc z analizą stopnia wykorzystania środków w tych dziedzinach.

Kryteria niefunkcjonalne

W przypadku każdego systemu informatycznego istotne są również kryteria niefunkcjonalne:

  • Architektura systemu. Nowoczesne systemy zwykle pracują w architekturze trójwarstwowej obejmującej: stacje klienckie, serwer aplikacyjny i serwer bazy danych. Rozwiązanie takie jest szczególnie korzystne dla dużych firm, gdyż w porównaniu do tradycyjnej architektury dwuwarstwowej oznacza wydzielenie osobnej warstwy – serwera aplikacyjnego dedykowanego do przetwarzania danych. Z jednej strony umożliwia to odciążenie stacji klienckich, dzięki czemu komputery poszczególnych użytkowników mogą być słabsze, bo jedynie wyświetlają informacje oraz przekazują zmienione dane, zaś ich nie przetwarzają. Z drugiej strony obciążenie bazy jest mniejsze i – w idealnej sytuacji – ogranicza się jedynie do udostępniania i aktualizacji danych oraz dbania o ich integralność. Zagadnienie to jest istotne, gdyż wszyscy użytkownicy korzystają z tej samej bazy, a więc ilość odwołań, jaką musi obsłużyć serwer jest duża. Najczęściej stosuje się jeden serwer aplikacyjny (przetwarzający dane), ale w przypadku znacznej ilości użytkowników można łatwo architekturę trójwarstwową skalować poprzez dołożenie kolejnych serwerów aplikacyjnych. Zastosowanie kilku słabszych komputerów do równoległego przetwarzania danych jest dużo tańsze, niż kupowanie jednego super-komputera, do czego byli zmuszeni użytkownicy tradycyjnych systemów klient – serwer.
  • Baza danych. Zastosowanie nowoczesnej bazy zwykle wpływa wyraźnie na wydajność systemu, jego bezpieczeństwo, a także jego otwartość, czyli możliwość integracji z innym oprogramowaniem.
  • Ergonomia systemu. System ergonomiczny, to taki który umożliwia wprowadzanie danych w sposób łatwy, szybki i wygodny oraz jednocześnie udostępnia niezbędne informacje w sposób przejrzysty i zrozumiały. Dla ludzi, którzy co dnia wprowadzają wiele dokumentów istotne jest odpowiednie ułożenie każdego pola i minimalizację niezbędnych kliknięć oraz naciśnięć klawiszy. Nic bardziej nie irytuje szarych użytkowników, jak konieczność wielokrotnego klepania Enterem na nic nie znaczącym komunikacie lub nieustannego wpisywania tej samej wartości w pole, które powinno z automatu przyjąć wartość domyślną. Elementami znacznie zwiększającymi ergonomię jest precyzyjna kastomizacja systemu oraz wykorzystanie kodów kreskowych i/lub tagów RFID.
  • Kastomizowalność. System kastomizowalny, to taki w którym istnieje możliwość łatwego wprowadzania modyfikacji (kastomizacji) do systemu samodzielnie przez administratora i poszczególnych użytkowników. Dokonuje się to poprzez odpowiednie dostosowywanie formularzy i wydruków (obejmujące zmianę układu, dodawanie nowych pól, kolumn itp.). Inteligentne systemy umożliwiają nie tylko zmiany wizualne, lecz także modyfikowanie sposobu działania systemu. Przykładowo: każdy zapisany dokument może być po godzinie automatycznie księgowany; lub: zlecenia na prace rutynowe mogą być samoczynnie generowane przez system w momencie przekroczenia odpowiedniego progu przez jeden z liczników.
  • Bezpieczeństwo danych częściowo wiąże się z zastosowaniem odpowiedniej bazy, ale także z wykorzystaniem w systemie odpowiednich mechanizmów uprawnień do poszczególnych jego funkcji dla wybranych użytkowników, sposobów autoryzacji dostępu (identyfikacji) itp.

Integracja CMMS z ERP

Jeśli program do utrzymania ruchu pochodzi od innego producenta, niż system ERP, istotne staje się zagadnienie integracji obu pakietów. Mogą się wzajemnie efektywnie wspomagać. Obejmuje to:

  • Kartotekę maszyn i urządzeń. Obejmuje to obiekty podlegające utrzymaniu ruchu, które w ERP występują jako środki trwałe, stanowiska produkcyjne, środki transportu itp.
  • Kartotekę części zamiennych i materiałów. Mogą one być wspólnie zamawiane z surowcami produkcyjnymi, środkami czystości i materiałami biurowymi wg centralnie ustalonych reguł.
  • Transakcje magazynowe obejmujące zwłaszcza dokumenty RW, ale także PO (przyjęcie odpadów, np. zużytego smaru), korekty i zwroty.
  • Kartotekę kontrahentów, czyli odbiorców (klientów) i dostawców (w tym dostawców części zamiennych) oraz kooperantów oraz zewnętrznych firm wykonujących pewne prace serwisowe jako usługi.
  • Kartotekę pracowników: serwisantów, osób odpowiedzialnych, kontaktowych itp.

Możesz śledzić komentarze do tego wpisu dzięki kanałom RSS 2.0. Komentarze są w chwili obecnej zamknięte, ale możesz trackback z własnej strony.

W chwili obecnej nie ma możliwości komentowania tego artykułu.

© 2017, Centrum informacji o ERP, http://erp.info.pl, Zbyszek Lisowski, tel. +48 601 205 182, e-mail: peritus@erp.info.pl